على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

718

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

باشد و آب از آنجا روان شود . پراگ ( pr g ) ا . پ . پايتخت ايالت بوهم از ايالات سابق اتريش و كشور چكواسلواكى سابق كه بعد از جنگ 1914 بموجب عهدنامهء ورساى مستقل و در 1939 ضميمهء كشور آلمان گرديد ، اينك پراك شهر كرسى ايالت چك يعنى بوهم و مراوى و داراى 850 هزار نفر جمعيت و مصالحهء پراگ : مصالحهءايست كه در سال 1283 هجرى ما بين دولت پروس و دولت اتريش منعقد شد . پراگندگى ( par gandagi ) ا . پ . پريشانى و تفرق و پاشيدگى . و آشفتگى . پراگندن ( par gandan ) ف م . پ . متفرق ساختن . و پريشان كردن . و افشاندن و پاشيدن . و بهرجا فرستادن و متفرق كردن لشكر . پراگندنى ( par gandani ) ا . پ . هر چيز پراگنده و متفرق . و كافور و گياههاى خوشبوئى كه به روى نعش مرده مىپاشند . و پراگنده مىكنند . پراگنده ( par gande ) ا و ص . پ . پريشان و متفرق و پاشيده شده و از هم جدا شده . و نثر مقابل نظم . و پراگنده كردن : متفرق و پريشان كردن و پرگنده شدن پريشان شدن . و متفرق و خراب شدن . پراگنده‌حال ( par gande - h l ) م ف . پ . در حالت اضطراب . پراگنده‌خاطر ( par gande - x ter ) و پراگنده‌دل ( par gande - del ) ص . پ . بىآرام . پراگنده‌گوى ( par gande - govy ) ص . پ . آنكه نثر مىگويد . و آنكه پريشان حرف مىزند . پراگنديدن ( par gandidan ) ف م . پ . متفرق و پريشان و پراكنده كنانيدن و پاشانيدن . پراگى ( par gi ) ا . پ . كلاه‌خود . پرالك ( par lak ) ا . پ . فولاد جوهردار عموما و تيغ و شمشير خصوصا . پرآمد قفيز ( por - mad - qafiz ) پ . يعنى پر شد پيمانه و عمر به آخر رسيد . پران ( par n ) و ( parr n ) ص . پ . پرنده . پرانداخ ( par nd x ) ا . پ . تيماج و سختيان . پرانداختن ( par - and xtan ) ف ل پ . عاجز شدن و زبون گرديدن . و پر ريختن . و مجرد گشتن . و نشاط كردن . و نشخوار نمودن . و خوشحال شدن . و درخواست برگشت نمودن . و درخواست بخلوتگاه رفتن و باصطلاح شكارچيان تولك كردن جانوران پرنده و پر مهره كردن يعنى خوردن پر و برگردانيدن آن و اين دليل هضم شدن طعمه و پاك بودن شكم پرنده‌هاى شكارى است . پراندن ( par ndan ) ف م . پ . پرانيدن . پرانه ( par ne ) ا خ . پ . نام شهرى و رودخانه‌اى . پرانيدن ( par nidan ) ف م . پ . پرواز كنانيدن . و تعريف كردن و مبالغه در مدح كسى كردن و لاف‌زنى كردن . پرآور ( par - var ) ص . پ . تيزپر و تيزرو و پرنده . پرآوند ( par - vand ) ا . پ . چوب گنده‌اى كه در پس دراندازند تا در گشوده نشود . پراهام ( par h m ) ا خ . پ . بلغت زند و پازند : ابراهيم . پراهام ( par h m ) ا خ . پ . نام جهودى در عصر بهرام گور كه بهرام همهء سامان او را به لنبك نام سقا بخشيد . پرباد ( por - b d ) ص . پ . منتفخ و متبهج و چيزى كه پر از هوا باشد . پربار ( par - b r ) و پرباره ( parb re ) ا . پ . خانهء تابستانى . پربار ( por - b r ) ص . پ . درخت و بوته‌اى كه داراى بار و ميوهء بسيار باشد . و گل پرپر . و كشتى كه داراى بار بسيار و مال‌التجارهء زياد بود . پرباز كردن ( par - b z - kardan ) ف ل . پ . رفتن و جفت شدن . پربال ( par - b l ) و پرباله ( par - b le ) ا . پ . پر بار و خانهء تابستانى . پر برآمدن ( par - bar - madan ) ف ل . پ . بقدرى داراى پر شدن كه بتواند پريدن . پربرناوش ( par - bar - n vec ) ا . پ . فلك و آسمان . پربزيان ( par - bazy n ) و پربون ( parbun ) ا . پ . ديباى چينى منقش و تنك و نازك . پرپايه ( por - p ye ) ا . پ . جانوركى كه هزارپا نيز گويند و عنكبوت . و ديباى پربزيان . پرپر ( par - par ) ا . پ . فرهء كبك . پرپر ( por - par ) ا . پ . گياهى مانند نعناع آبى . پرپر ( por - par ) ص . پ . گلى كه داراى برگهاى بسيار باشد . پرپرم ( par - param ) ا . پ . خرفه . پرپره ( par - pare ) ا . پ . فلوس كوچك بسيار تنك و بغايت ريزه . پرپوز ( par - povz ) پ . گرداگرد كلاه و دهان انسان و حيوانات ديگر . و منقار مرغان و برپوز . پرپهلو ( por - pahlu ) ا . پ . سخن ناپسند و مكروه . پرپهن ( par - pahan ) و ( par - pahn ) ا . پ . خرفه . پرپى ( por - pay ) ا . پ . خرج مصارف روشنائى اماكن متبركه .